« Lente | Main | Hart »

Black

Prof. Timuel Black. Foto ED (met dank aan Walter Aeckerlin) Zondag 31 januari was ik in de gelegenheid om prof. Timuel Black te interviewen. Hij was door de Amerikaanse ambassade uitgenodigd als speciale gast voor de Martin Luther King Tribute and Dinner in Den Haag.

Niet zomaar een keuze, want Black is een van de mede-organisatoren van de Mars op  Washington op 28 augustus 1963.  De beroemde vreedzame demonstratie voor gelijke burgerrechten waar King zijn even beroemde 'I have a Dream'- speech hield.

De 91-jarige socioloog, antropoloog en historicus Black heeft zich zijn hele leven ingezet voor gelijkberechtiging van de zwarte Amerikanen, zowel wat de burgerrechten betreft als hun economische en sociale ontwikkeling en vooruitgang.

Die inzet kwam onder meer voort uit het feit dat hij als dienstplichtige tijdens de oorlog gedwongen was om in een gesegregeerd leger te dienen. Er waren blanke compagnieën en zwarte compagnieën. De zwarte werden echter geleid door blanke officieren. “Maar nooit werd een witte compagnie geleid door een zwarte officier”, aldus Black.

Na afloop van de oorlog – hij zag ook nog met eigen ogen de verschrikkingen die de nazi’s hadden aangericht in concentratiekamp Buchenwald -  nam hij zich voor om zich in te zetten voor een betere wereld, ook in de Verenigde Staten: van  het Zuiden waar hij op 7 december 1918 was geboren (Birmingham, Alabama) tot in Chicago waar hij, toen hij acht maanden oud was, naar toe verhuisde.

De wereld veranderde, mede door de inzet van mensen als Timuel Black, maar lang niet genoeg naar de zin van mensen als Timuel Black. Ondanks het feit dat president Johnson in 1964 met zijn handtekening een einde maakte aan de ongrondwettige rassenscheiding, leefde een groot deel van de zwarte bevolking voort in uitzichtloze armoede.

Prof. Timuel Black. Foto ED (met dank aan Walter Aeckerlin) Voor de verbetering van het lot van deze miljoenen zet Black zich op zijn hoge leeftijd nog steeds in, onder meer door lezingen te geven aan jongeren in de verpauperde binnensteden en om ze duidelijk te maken, onder andere met zijn eigen voorbeeld dat niets uitzichtloos is als je dat niet wilt.

Daarnaast is voor veel blanke Amerikanen de zwarte medeburger nog steeds de “Invisible Man”, om een romantitel van Ralph Ellison aan te halen. Ook hier moeten nog veel 'hearts and minds' veroverd worden, om in counter-insurgency termen te spreken.

Maar ondanks alle tegenstellingen tussen blank en zwart, moet je je ook hoeden voor een al te sterke zwart-wit visie op de raciale verhoudingen. De werkelijkheid wil je nog wel eens pootje lichten. Een anecdote die  Black zondag 31 januari vertelde, is daarvan de beste illustratie.

De naam ‘Black’ komt van de slavenhouder die zijn naam gaf aan zijn slaven, zoals dat toen gebruikelijk was en dus ook aan de voorouders van Timuel Black. Maar in het Zuiden waren ook blanken, in dit geval de zoon van de slavenhouder bij wie zijn grootouders nog slaaf geweest waren, die op een bepaalde manier een zwarte kon behandelen als zijn protégé. Dat lot viel ook de vader van Timuel Black ten deel.

De (blanke) slavenhouderszoon heette Hugo Black, die het ooit nog zou brengen tot rechter van het Hooggerechtshof in Washington D.C. “Daar ontpopte hij zich tot een ‘liberal’”, aldus Timuel Black, mede door wiens toedoen enkele praktijken voor onwettig werden verklaard, die voor de zwarte Amerikanen onverdragelijk waren.

Maar toen deze Hugo Black nog in het Zuiden woonde, was hij lid van de Ku Klux Klan. “Dat moest hij wel”, aldus Timuel Black, “anders had hij nooit een politieke carrière kunnen opbouwen.”Black3GetAttachment

Ook als je de twee delen leest van Reporting Civil Rights, American Journalism 1941-1963 en 1963-1973, een prachtige uitgave van The  Library of  America, wordt je duidelijk dat niet de gehele blanke bevolking in het Zuiden aan rassenhaat en rassenwaan leed. Wel dat ze zich in overgrote meerderheid neerlegde bij de terreur die een groep blanken als de norm  stelde.


Overigens dat Supreme Court Justice Hugo Black een Ku Klux Klan verleden had, werd onthuld door de ‘old-style white reporter’ Ray Sprigle van de Pittsburgh Post-Gazette, een reportage waarvoor Sprigle (van Nederlandse afkomst) de Pulitzerprijs kreeg. En dat staat weer in The Race Beat. The Press, The Civil Rights Struggle, and the Awakening of a Nation, waarvoor Gene Roberts en Hank Klibanoff op  hun beurt  ook een Pulitzer in de wacht sleepten.

En Timuel Black? Hij brengt binnenkort het derde deel uit van zijn Bridges of Memory, over de 'great migration' van het Zuiden van de VS naar de noordelijke industriesteden, zijn magnum opus een Pulitzerprijs waardig.

Bovendien, altijd leuk voor een Eindhovenaar, bleek hij nog een zoon te hebben die ooit een tijdje bij Philips in Eindhoven in opleiding is geweest, voordat hij terugging naar de Verenigde Staten en zijn carrière voortzette aan Stanford University en Berkeley University of California.

De wereld blijkt altijd veel kleiner dan je vermoedt.


 

Posted by Rieks Holtkamp on February 3, 2010 at 10:37 PM | Permalink

TrackBack

TrackBack URL for this entry:
https://www.typepad.com/services/trackback/6a00d834242a3b53ef0120a8594a74970b

Listed below are links to weblogs that reference Black:

Comments

The comments to this entry are closed.